Cerca nel blog

Caricamento in corso...


UN CALOROSO BENVENUTO NEL SALOTTO VIRTUALE DEI CULTORI DI ANTICHI SANTINI E IMMAGINI DEVOZIONALI




martedì 19 maggio 2015

Iconofilia e devozione Mariana: un antico Santino ex voto in cromolitografia e la sua triste, bellissima storia

 
Prodigiosa Immagine di Maria Santissima di Valverde (Catania)
 
Bellissimo Santino ex voto in cromolitografia incastonato con autentiche perle naturali e pietre preziose
 
Italia, inizi secolo XX
 
Collezione privata Galanzi
 
 
La bella storia a lieto fine-per la prodigiosa grazia ricevuta- che narra questo Santino cromolitografico di fine secolo XIX, inizi del successivo, è preziosa testimonianza di Fede e profonda devozione a Maria.

A riprova del fatto che la diffusione delle antiche Immagini di devozione fu sin dall'epoca della Controriforma della Chiesa Cattolica capillare e vittoriosa su qualsivoglia confine geografico, in questo Santino celebrante il Culto Mariano si intrecciano, armoniosamente fondendosi insieme, le storie personali di due Persone la cui Vita si dipanò distintamente in due tra le più belle Regioni della nostra amata Italia: la Sicilia e la Toscana.

I protagonisti di una storia antica e commuovente, di un autentico Amore cavalleresco e gentile, simile alle storie più belle che raccontano i Romanzi d'Amore, storie d'Amore, nel nostro sciagurato Tempo, depauperato dei Valori antichi e preziosissimi della Tradizione, ormai presenti, sempre più di rado, come sbiaditi amarcord del Passato, pieni di struggente Nostalgia e poetiche rimembranze.

La N.D. toscana Contessa Olga Assalini- affettuosamente dagli amici chiamata Olghetta- amica della mia Famiglia, rimase, per un infausto destino, vedova assai giovane e senza prole.

Visse lo straziante dolore della prematura perdita dell'amatissimo suo Sposo e l'intera sua Vita in un'importante Città della Regione d'Italia che fu per lungo tempo feudo e culla incontestata della Signoria Medicea.
 
Visse in solitudine, consolata nell'Animo dalla sua incrollabile Fede e allietata nella sua antica, bellissima Casa profumata di rosolio e di antichi, preziosissimi merletti preservati nella lavanda, dalla silenziosa ma a lei sì cara compagnia del suo piccolo barboncino bianco di nome Flocon, in lingua Francese fiocco, batuffolo

L'incontro con il Conte Manfredi, discendente da antico e nobilissimo Casato Catanese, avvenne- così come raccontatomi da bambina dalla mia amata Nonna-un pomeriggio del primissimo ventennio del 1900 in occasione di un raffinato thé con pasticcini offerto presso la Casa di comuni amici.
 
 
 
 
Dettaglio- Collezione privata Galanzi
 
 
 

Conservo tra i Ricordi più lieti della mia infanzia le dolci fattezze della Contessa Olga: i suoi bellissimi occhi chiari ed i lunghissimi suoi capelli ondulati, ormai bianchi come la neve, raccolti in un fine chignon.

Quello stesso pomeriggio, nella Sala del thé gremita di ospiti, Cupido scoccò dal suo arco due frecce che infiammarono di vero Amore i cuori della Contessa Olga, allora ancora giovane e bellissima, e del Conte Manfredi di Catania.
 
E Amore fu; un Amore bellissimo e fatale di cui resta testimone prezioso questo Santino.

Il Conte, fatto ritorno il giorno dopo nella sua Catania, mantenne per lunghi anni con la Contessa Olga un fitto e costante scambio epistolare.

Un giorno funestissimo, proprio una di quelle Lettere d'Amore- che lei era solita baciare e posarsi sul cuore- comunicò alla Contessa Olga che il Conte Manfredi, l'Amore che forte le aveva rifatto battere il Cuore, si era gravemente ammalato di una seria patologia respiratoria, all'epoca ancora dall'esito letale.

Il Santino con raffigurata la prodigiosa Immagine della bellissima Madonna venerata in Valverde (Catania) era il prezioso Dono, simbolo di Fede e profonda devozione a Maria, ricevuto, dalle sue proprie mani, dal Conte Manfredi nel lieto, indimenticabile giorno del loro primo incontro.

La Contessa Olga si rivolse alla dolce Immagine di Maria, pregandola incessantemente affinché il suo amato riacquistasse la salute con il voto solenne che, qualora tale grazia fosse a lei stata accordata, avrebbe per sempre rinunziato a quell'Amore.
 
E così fu.

Maria Santissima di Valverde ascoltò le sue accorate Preghiere e il Conte Manfredì, di lì a poco, guarì, inspiegabilmente e completamente.

Qui- mi raccontò sempre la mia Nonna- si interruppe bruscamente il loro romantico idillio, fatto di lettere profumate scritte con l'elegante inchiostro e di vaghi sguardi d'Amore e di sopita ma infuocata Passione.

La Contessa Olga fece per grazia ricevuta incastonare da un Orafo della Città autentiche, preziose pietre - piccolissime perle naturali, rubini, zaffiri e piccoli brillanti- sull'Immagine prodigiosa della Madonna, sulla sua Corona e sulle sue vesti.

Il Santino fu infine regalato, protetto da una preziosa, antica cornice in argento, dalla Contessa Olga alla mia Nonna, sua amica e confidente, ed oggi è parte -preziosissima, per la sua triste ma bellissima Storia- della mia personale Collezione.
 
Paola Galanzi


sabato 16 maggio 2015

De zeldzame afbeelding van de Heilige Plaatsen, de Wieg van het Christendom en het Leven van Jezus op een antiek bidprentje uit de 18e eeuw-uit de privé-collectie van Dr.Theo Breugelmans

 
Scène uit het leven van Jezus
Gravure gemaakt in gemengde burijn- en etstechniek, ingekleurd met de hand en afgedrukt op perkament.
Van de hand van Johann Gottfried Böck
Beieren, eerste helft 18e eeuw.
Uit de privé-collectie van Dr.Theo Breugelmans
(die ons toestemming gaf tot publicatie op de Blog)
 
 
 
De antieke bidprentjes treden met ons in dialoog.
 
Hoewel gemaakt van papier of perkament spreken ze tot ons,op een onmiskenbaar duidelijke manier, in eender welke taal.
 
Reeds sinds zes eeuwen geven ze ons de essentiële, fundamentele waarden van het Christendom door, zetten ze aan tot godsvrucht en gebed en verheerlijken ze alzo de goddelijke gave van het geloof en de spiritualiteit van de mens.
 
Op een overweldigende en directe manier worden we door deze afbeeldingen in onze ziel geraakt: door de afgebeelde heilige figuren die ons vertrouwd voorkomen; door het refereren aan reeds bekende oud-christelijke symbolen in kleurgebruik, vormen en zelfs typografie; door de  veelzeggende beeldtaal, die door mensen overal ter wereld, tot welke cultuur ze ook behoren, kan worden begrepen.
 
En terwijl al wat menselijk is het voorwerp uitmaakt van hypotheses, onderworpen is aan de grillen van het menselijk humeur en derhalve tijdelijk en vergankelijk is, blijft de manier waarop op deze afbeeldingen de Geboorte, het Leven, het Lijden, de Dood en de Wederopstanding van de Verlosser en de Heilige Familie, in een ver verleden, door bekwame  maar al lang vergeten kunstenaars werd afgebeeld , ook na 2.000 jaar levendiger en actueler dan ooit.
 
We weten niet veel over de maker van dit authentiek meesterwerk, Johann Gottfried Böck, die het in Augsburg moet hebben vervaardigd in de eerste helft van de 18e eeuw.
 
Alleen dat hij heel actief was in deze periode in de toenmalige hoofdstad van Beieren en dat hij naast een zeer bekwaam graveur ook miniaturist en uitgever was.
 
Over een periode van wel 20 jaar werkte hij samen met de bekende Beierse graveur, cartograaf, decorbouwer en drukker Friedrich Bernhard Werner en was hij als veduteschilder de auteur van enkele van de in totaal 32 kopergravures uit de zeer succesvolle reeks “Prospettive e Celebrazioni di Residenze e Palazzi della Signoria e della Nobiltà della Città di Firenze” die op initiatief van Werner in 1730 , nadat hij de stad had bezocht en er verliefd op was geworden, werd gemaakt  als een eerbetoon aan groothertog Gian Gastone de’ Medici.
 
J.G. Böck stierf in 1808, in armoede en door iedereen vergeten, als zovele capabele kunstenaars vóór hem.
 
Nu, 207 jaar na zijn dood, spreekt zijn sublieme meesterschap en luister weer tot ons middels deze wondermooie, uiterst elegante en bijna volledige “momentopname” van een serene en vertrouwde episode uit het leven van Jezus en de Heilige Familie.
 
De zuil die slechts gedeeltelijk zichtbaar is op de linkerzijde van de afbeelding roept, hoewel het maar om een welhaast onbeduidend detail gaat, toch onmiddellijk het krachtige beeld op van een Domus, en van het daar altijd al onlosmakelijk mee verbonden aloude concept van de heiligheid van deze Familie.
 
De nog jonge Jezus, die door de stralen van een gouden aureool wordt verlicht, is de centrale figuur die alle aandacht naar zich toetrekt.
 
 
Terwijl hij het woord voert, zegent hij met de rechterhand Johannes de Doper, die het sacrament van het Doopsel verbeeldt, en geknield aan Jezus’ voeten zit in het gezelschap van een lammetje.
 
Rechts van Jezus zit Maria, gekleed in schitterende gewaden die de graveur door het gebruik van snel aangebrachte trekken in zuiver goud nog beter tot hun recht laat komen.
Met haar linkerarm die ze naar voor uitstrekt, lijkt  ze haar zoon op een moederlijke manier te ondersteunen.
 
Rechts van haar staat aan haar voeten een kleine mand gevuld met fruit en bloemen, teken van de Wedergeboorte.
 
Jozef, die achter Jezus staat, overziet het tafereel als een echte patriarch.
 
 
De heilige Anna, de moeder van Maria, werd zittend afgebeeld. Haar hoofd, dat met een virtuoos afgebeelde sluier is bedekt, houdt ze gebogen.
De groene kleur van haar gewaad symboliseert de Hoop, de Liefdadigheid en de Wederopstanding van de Geest.
 
Haar rechterarm heeft ze lichtjes opgetild en met een gracieus gevouwen hand ,toont ze, als in een buiging de als een kostbare armband gedragen Gouden Cirkel, het christelijke symbool van de Eeuwigheid en van de Volmaaktheid van God.
 
 
 
Scène uit het leven van Jezus - detail
 
 
 
Op de achtergrond vinden we een afbeelding die maar uiterst zelden voorkomt op oude bidprentjes als dit, namelijk die van de heuvel in de buurt van de stad Bethlehem die ook vanuit Jeruzalem zichtbaar is, met het Herodion, de versterkte vesting die in opdracht van Koning Herodes werd gebouwd.
 
 
De desolate ligging van dit immense versterkte paleis met zijn robuuste en onneembare torens staat ver van het ingetogen familietafereel en het wazige, welhaast onwerkelijke beeld van dit plompe gebouw vormt een schril contrast met de levendige opgewektheid die de figuren van de 5 Heiligen uitstralen.
 
De achthoekige lijst die hen omringt en beschermt, is sterk symbolisch voor het cijfer acht dat door de christenen altijd al werd vereenzelvigd met het oneindige, maar meer nog met het sacrament van het Doopsel en met het Leven na de dood.
 
En zo stijgt de Familie langzaam ten hemel, omhoog getild  door een triomf van engelen, tussen de wolken de oneindigheid tegemoet, samen met de naam van haar bekwame schepper.
         
Paola Galanzi